dartbord

Ook tijdens deze editie van het EK voetbal kwam het er alweer een aantal keer op aan. Penalties. De Engelsen trainden vooraf op strafschoppen, maar nadat ze werden geveld door de Panenka van Pirlo verscheen de volgende quote van bondscoach Hodgson in de Volkskrant:

‘Je kunt die specifieke zenuwslopende toestand niet reproduceren op de training’

En daar heeft hij natuurlijk een punt. Die hoge druk en spanning van zo’n beslissend moment zijn niet na te bootsen tijdens de training. Maar is dat wel nodig?

Wanneer sporters onder druk minder goed presteren dan verwacht heet dat met een mooie Engelse term choking. Sporters die onder druk staan, ervaren spanning, maken zich zorgen over het resultaat en zijn minder gericht op hun taak. Daardoor presteren ze onder hun niveau.

Maar daar is wat aan te doen. Trainen onder druk. Raôul Oudejans van de Vrije Universiteit in Amsterdam toonde aan dat o.a. basketballers en darters hun niveau onder milde spanning konden behouden wanneer ze getraind hadden onder diezelfde druk. Maar levert dat wat op als het er echt op aankomt tijdens een WK of de Olympische Spelen?

Daar lijkt het wel op. In een vervolgonderzoek werd een groep deelnemers zonder dartervaring getraind om hangend aan een klimmuur pijlen in een dartbord te gooien. Er werd getraind op 14 centimeter boven de grond. Bij één groep werd echter de spanning verhoogd. Er werden video-opnames gemaakt voor een populair wetenschappelijk televisieprogramma, er stonden bescheiden geldprijzen op het spel en er werd een uitslagenlijst gepubliceerd.

Enkele dagen later werd er nog een keer getraind en vervolgens werden de deelnemers getest. Er waren drie tests. De eerste was onder lage spanning, hangend aan de muur op 14 centimeter van de grond. De tweede was onder milde spanning. Die werd gecreëerd door het toevoegen van video-opnames en extra geldprijzen. De derde test was onder hoge spanning, hangend aan de klimmuur op 3.96 meter boven de grond.

Bij de deelnemers werd met behulp van vragen en hartslaggegevens nagegaan of hun spanningsniveau zoals verwacht opliep van test één tot en met drie. Dit bleek het geval te zijn. Uit de resultaten kwam naar voren dat beide groepen hun niveau van de test onder lage spanning konden vasthouden in de test met milde spanning. Onder hoge spanning lukte dit de deelnemers die onder druk hadden getraind ook, waar de andere deelnemers minder presteerden.

Hieruit kan worden afgeleid dat het trainen onder milde druk het verschil kan maken onder hogere druk. De deelnemers die onder druk hadden getraind ervaarden hoog hangend aan de muur ook meer spanning, maar ze gingen hier beter mee om. Een mogelijke verklaring is dat ze hadden geleerd om, ondanks de spanning, hun aandacht te blijven richten op de taak.

De druk op topsporters is groot en het is niet meer dan normaal dat op belangrijke momenten spanning wordt ervaren. Dit hoeft het prestatieniveau echter niet te beïnvloeden. Voer de spanning tijdens de training af en toe op. Zorg voor publiek of zet er een drankje op. Het trainen onder milde druk biedt geen garanties, maar het vergroot de kans op succes, ook op het hoogste niveau.



Oudejans, R.D., & Pijpers, J.R. (2010). Training with mild anxiety may prevent choking under higher levels of anxiety. Psychology of Sport and Exercise, 11, 44-50.